Thứ nhất, Nghị định 164 tập trung hơn vào những người giữ chức vụ và tài sản có giá trị lớn

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 164 là thu hẹp nhóm đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập hằng năm. Theo đó, tại các cơ quan nhà nước, người giữ chức vụ từ Trưởng phòng và tương đương trở lên, có phụ cấp chức vụ từ 0,25 trở lên sẽ thuộc diện kê khai hằng năm. Đối với doanh nghiệp nhà nước, việc kê khai cũng tập trung vào người giữ chức vụ từ Trưởng phòng và tương đương trở lên, nhất là những vị trí liên quan trực tiếp đến công tác tổ chức cán bộ, tài chính, tài sản công, đầu tư công và các lĩnh vực nhạy cảm.

So với quy định trước đây, đối tượng kê khai hằng năm đã được điều chỉnh theo hướng tập trung vào những vị trí có chức vụ, quyền hạn và nguy cơ phát sinh tham nhũng, tiêu cực cao hơn.

Bên cạnh đó, mức biến động tài sản, thu nhập phải kê khai bổ sung cũng được điều chỉnh từ 300 triệu đồng lên 1 tỷ đồng. Quy định này giúp việc kê khai tập trung hơn vào những biến động tài sản có giá trị đáng kể.

Thứ hai, trước đây tài sản phải kê khai giá trị 50 triệu, nay nâng lên 150 triệu đồng

Một thay đổi trực tiếp mà người có nghĩa vụ kê khai cần đặc biệt lưu ý là ngưỡng giá trị tài sản phải kê khai được nâng lên.

Trước đây, Nghị định 130 quy định các loại tài sản như tiền, kim khí quý, đá quý, giấy tờ có giá và một số tài sản khác có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên phải kê khai.

Nghị định 164 nâng mức này từ 150 triệu đồng trở lên. Đồng thời, quy định mới bổ sung các khoản nợ có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên vào nội dung phải kê khai.

Việc điều chỉnh này nhằm phù hợp hơn với thực tế kinh tế - xã hội hiện nay, đồng thời tập trung công tác kiểm soát vào những tài sản, khoản nợ có giá trị lớn.

Thứ ba, không chỉ quan tâm tài sản tăng mà còn chú ý tài sản giảm

Một điểm mới quan trọng khác là Nghị định 164 đã mở rộng phạm vi theo dõi biến động tài sản, thu nhập, không chỉ quan tâm đến tài sản tăng mà còn chú ý đến sự giảm xuống của tài sản. Điều này có ý nghĩa trong việc phát hiện những trường hợp có dấu hiệu chuyển dịch, tẩu tán hoặc thay đổi quyền sở hữu, quản lý tài sản trước hoặc trong quá trình kiểm soát.

Nghị định mới cũng quy định rõ hơn thế nào là “kê khai tài sản, thu nhập không trung thực” và “giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực”. Qua đó, việc đánh giá hành vi vi phạm có cơ sở cụ thể hơn, hạn chế cách hiểu khác nhau và nâng cao trách nhiệm của người kê khai.

Thứ tư, giảm tỷ lệ xác minh nhưng tăng tính trọng tâm, trọng điểm

Nghị định 164 điều chỉnh tỷ lệ xác minh hằng năm tại các cơ quan, đơn vị từ tối thiểu 20% xuống còn 10% số cơ quan thuộc thẩm quyền kiểm soát. Riêng một số bộ, ngành đặc thù như Công an, Quốc phòng, Ngoại giao, Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ tối thiểu là 5%.

Việc giảm tỷ lệ không có nghĩa là buông lỏng kiểm soát. Ngược lại, quy định mới hướng đến việc tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần xác minh, tránh dàn trải, hình thức và nâng cao chất lượng xác minh.

Nghị định cũng bổ sung một số trường hợp không lựa chọn để xác minh như người đã có quyết định hoặc thông báo nghỉ hưu, nghỉ việc; người không còn thuộc diện kiểm soát tài sản, thu nhập; hoặc người đang được thanh tra, kiểm tra về kê khai tài sản.

Thứ năm, quy định cụ thể hơn việc xử lý kê khai không trung thực

Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định 164 cụ thể hóa việc xử lý kỷ luật đối với hành vi kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, gắn với giá trị tài sản vi phạm.

Theo quy định mới sẽ:

Khiển trách đối với trường hợp kê khai không trung thực về tài sản, thu nhập có tổng giá trị đến 10 tỷ đồng; Cảnh cáo nếu tổng giá trị tài sản kê khai không trung thực trên 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng; Cách chức nếu tổng giá trị tài sản kê khai không trung thực trên 20 tỷ đồng.

Quy định cụ thể này thể hiện rõ quan điểm kê khai tài sản, thu nhập phải trung thực, đầy đủ; vi phạm phải được xem xét, xử lý tương xứng với tính chất và mức độ.

Thứ sáu, bản kê khai được bổ sung nhiều thông tin, tăng tính minh bạch

Nghị định 164 cũng ban hành mẫu bản kê khai mới, thống nhất một mẫu áp dụng cho các hình thức kê khai. So với trước đây, bản kê khai yêu cầu cung cấp nhiều thông tin cụ thể hơn. Đáng chú ý, đối với từng loại tài sản, người kê khai phải làm rõ nguồn hình thành tài sản và tình trạng quản lý, sử dụng. Bản kê khai cũng bổ sung các thông tin liên quan đến tài khoản, vốn góp, giấy tờ có giá và một số thông tin về người kê khai. Đồng thời, quy định mới cho phép điều chỉnh, đính chính thông tin khi phát hiện sai sót, góp phần bảo đảm bản kê khai chính xác và minh bạch hơn.

Thứ bảy, từng bước thực hiện kê khai trên môi trường điện tử

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng kê khai, Nghị định 164 cũng thúc đẩy kê khai, quản lý và lưu trữ thông tin trên môi trường điện tử tại những cơ quan có đủ điều kiện về hạ tầng công nghệ. Đây là bước tiến phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước, giúp việc lưu trữ, quản lý, tra cứu và kiểm soát tài sản, thu nhập thuận lợi, khoa học và hiệu quả hơn.

Như vậy, Nghị định 164/2026/NĐ-CP không đơn thuần là sự thay đổi về biểu mẫu hay ngưỡng tài sản phải kê khai, mà thể hiện bước điều chỉnh quan trọng trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập. Các quy định mới theo hướng tập trung đúng đối tượng, kiểm soát tài sản có giá trị lớn, theo dõi cả biến động tăng và giảm, làm rõ nguồn gốc tài sản, tăng trách nhiệm của người kê khai và xử lý cụ thể hơn đối với hành vi không trung thực.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức thuộc diện kê khai, điều quan trọng nhất là nắm chắc quy định, kê khai đầy đủ, chính xác, trung thực và có trách nhiệm với từng nội dung kê khai. Thực hiện tốt việc kê khai tài sản, thu nhập không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định của pháp luật mà còn thể hiện ý thức trách nhiệm, tính gương mẫu và sự liêm chính của cán bộ, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và củng cố niềm tin của Nhân dân.