Tổng Bí thư Tô Lâm đã xác định rõ, kỷ nguyên mới bắt đầu từ Đại hội XIV của Đảng. Đây là thời điểm chuyển giao có tính lịch sử, mở ra một chặng đường phát triển mới khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta cần tranh thủ tối đa thời cơ, vận hội mới; đồng thời nhận diện đúng các nguy cơ, thách thức để chủ động ứng phó và vượt qua. Tổng Bí thư phân tích rằng, thế giới hiện đang ở trong giai đoạn chuyển động mang tính thời đại, từ nay đến năm 2030 là giai đoạn có ý nghĩa chiến lược để định hình trật tự thế giới mới. Đối với cách mạng Việt Nam, đây cũng chính là thời kỳ nước rút quan trọng để hoàn thành các mục tiêu chiến lược tròn một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng, tạo tiền đề vững chắc để đến năm 2045, đất nước ta trở thành quốc gia phát triển, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Với những thành tựu to lớn đạt được trong gần 80 năm kể từ ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đất nước ta đã tích lũy được thế và lực mới. Cộng hưởng với vận hội mới, thời điểm bắt đầu của kỷ nguyên mới – như Đảng và Tổng Bí thư định hướng – đã hội tụ đủ điều kiện để bứt phá, vươn lên tầm cao mới. Đây là giai đoạn mang tính tổng hòa các yếu tố: thành tựu, nội lực, thời cơ, khát vọng phát triển; là kỷ nguyên tiếp nối các giai đoạn vẻ vang của dân tộc: từ đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đến công cuộc đổi mới toàn diện và giờ đây là thời kỳ kiến tạo sự cất cánh mạnh mẽ.Trong bối cảnh ấy, công tác tư tưởng cần phải đổi mới tư duy, hành động quyết liệt hơn nữa. Bởi đây là giai đoạn Đảng, Nhà nước và nhân dân ta cần giải quyết hàng loạt vấn đề mới mẻ, phức tạp, có tính đột phá cao, đòi hỏi “vừa chạy vừa xếp hàng”, linh hoạt và hiệu quả. Muốn vậy, công tác tư tưởng phải làm tốt vai trò dẫn dắt, định hướng ngay từ đầu, tạo nền tảng tư tưởng – lý luận vững chắc, củng cố niềm tin xã hội và khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

Ngay từ khi thành lập, Đảng ta luôn đặt công tác tư tưởng ở vị trí trung tâm trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo cách mạng. Nghị quyết số 16-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa X đã khẳng định rõ: công tác tư tưởng, lý luận là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ; tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng; là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định vai trò tiên phong của Đảng về trí tuệ, văn hóa và đạo đức. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng căn dặn: “Công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất... nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ dù nặng nề đến đâu cũng có thể thành công”.

Tuy nhiên, công tác tư tưởng hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức chưa từng có. Sự phân hóa ngày càng rõ nét trong xã hội do quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, phương thức phân phối và sự chênh lệch lợi ích giữa các nhóm xã hội đã làm xuất hiện những mâu thuẫn tiềm ẩn. Khoảng cách giàu – nghèo, khác biệt vùng miền, sự phát triển không đồng đều đang tác động mạnh đến tâm lý xã hội, làm gia tăng tính phức tạp trong định hướng dư luận. Đời sống tinh thần của người dân trở nên đa dạng hơn, kéo theo nhu cầu tiếp cận thông tin cũng trở nên phân hóa, thậm chí dễ bị dẫn dắt bởi thông tin sai lệch, tiêu cực nếu thiếu định hướng kịp thời.

Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, đặc biệt là các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, mạng 5G… đã làm thay đổi căn bản không gian xã hội, hình thành không gian mạng – một môi trường tư tưởng hoàn toàn mới, vừa mang đến cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức lớn. Sự kết hợp giữa không gian mạng và không gian thực đã làm thay đổi cách thức hình thành, lan tỏa và định hướng dư luận xã hội, đồng thời mở ra những nguy cơ về “nhiễu loạn thông tin”, làm cho công tác tư tưởng chính trị trong kỷ nguyên mới trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Đáng lo ngại hơn, các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, cổ xúy cho các trào lưu tư tưởng phi mác-xít, chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa hưởng lạc, thúc đẩy sự tha hóa về tư tưởng trong nội bộ. Chúng còn tìm cách “khoác áo học thuật”, “đội lốt văn hóa” để quảng bá giá trị phương Tây, từ đó từng bước làm phai nhạt hệ giá trị xã hội chủ nghĩa.

Trước những thách thức đó, công tác tư tưởng cần có khí thế mới, hành động mới, với tinh thần đổi mới sáng tạo, phù hợp thực tiễn, đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên hết. Trước tiên, cần đẩy mạnh định hướng, giáo dục, bồi đắp lý tưởng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng vươn lên trong toàn xã hội. Việc củng cố, phát triển hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa phải đi đôi với thực tiễn đời sống, không ngừng lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn, cổ vũ khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, định hướng dư luận, tạo niềm tin vững chắc trong nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Mọi chủ trương, chính sách cần được truyền thông kịp thời, đúng đắn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Cần phát huy vai trò của các phương tiện truyền thông hiện đại, mạng xã hội chính thống để kịp thời đấu tranh với các thông tin xấu độc, phản bác các luận điệu xuyên tạc. Việc xây dựng và thực hiện các chuẩn mực đạo đức xã hội cần được đặt đúng vị trí trong công tác tư tưởng. Đạo đức xã hội – nền tảng tinh thần của chủ nghĩa xã hội – phải được thấm nhuần trong giáo dục, luật pháp, văn hóa và đời sống thường nhật. Mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người đứng đầu, người có uy tín trong xã hội phải thực sự là tấm gương sáng về đạo đức, trách nhiệm, tác phong để dẫn dắt và lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng. Công tác tư tưởng cũng phải đi sâu vào giải quyết những vấn đề thực tiễn. Việc chăm lo thiết thực đến đời sống nhân dân, giải quyết kịp thời các “điểm nóng”, nắm bắt dư luận xã hội, đối thoại công khai, minh bạch với người dân sẽ góp phần củng cố lòng tin, ổn định xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Trong kỷ nguyên mới – thời điểm đất nước đứng trước những cơ hội và thách thức mang tính lịch sử, công tác tư tưởng cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò định hướng, dẫn dắt, khơi dậy khát vọng phát triển, tạo động lực tinh thần mạnh mẽ để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc dưới sự lãnh đạo của Đảng.