Nói điều dân hiểu, làm điều dân tin – Giá trị bền vững trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tuyên giáo và dân vận
Trong thời đại số, hàng ngày có hàng
nghìn nguồn tin khác nhau từ báo chí, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến.
Chưa bao giờ việc truyền tải thông tin đến công chúng lại thuận lợi như hôm
nay, nhưng cũng chưa bao giờ công tác định hướng tư tưởng, tạo dựng niềm tin xã
hội lại đứng trước nhiều thách thức như hiện nay.
Trong bối cảnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh
về công tác tuyên truyền, công tác dân vận vẫn giữ nguyên giá trị thời sự.
Những lời dạy giản dị của Người không chỉ là kim chỉ nam cho công tác tuyên
giáo mà còn là nền tảng để đổi mới phương thức dân vận trong bối cảnh chuyển
đổi số. Hơn lúc nào hết, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ làm công tác tuyên giáo
và dân vận là phải làm cho chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước thực sự
đi vào cuộc sống; để mỗi thông tin được truyền tải không chỉ đến được với người
dân mà còn được người dân thấu hiểu, đồng thuận và tự giác thực hiện.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng
khẳng định: “Tuyên truyền là đem một việc
gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó
là tuyên truyền thất bại”. Đó không chỉ là định nghĩa về tuyên truyền mà
còn là thước đo giá trị của mọi hoạt động tuyên giáo. Theo Bác, tuyên truyền
không phải là nói cho nhiều, viết cho hay hay báo cáo cho đủ số lượng. Hiệu quả
của công tác tuyên truyền phải được đánh giá bằng sự chuyển biến trong nhận
thức và hành động của nhân dân.
Nhìn lại lịch sử cách mạng nước ta, từ
những ngày đầu vận động quần chúng tham gia đấu tranh giải phóng dân tộc đến
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay, mọi thắng lợi đều bắt nguồn từ sự
đồng lòng của nhân dân. Muốn có sự đồng lòng ấy, trước hết phải làm cho dân hiểu.
Khi hiểu đúng thì dân mới tin; khi đã tin thì dân sẽ tự giác làm theo. Bởi vậy,
tuyên truyền và dân vận thực chất là hai mặt của một quá trình thống nhất. Tuyên truyền giúp
nhân dân hiểu chủ trương, đường lối; dân vận giúp biến sự hiểu biết ấy thành
hành động cụ thể trong thực tiễn. Nếu tuyên truyền mà không gắn với dân vận thì
thông tin dễ trở nên một chiều. Ngược lại, dân vận thiếu nền tảng tuyên truyền
sẽ khó tạo được sự thống nhất về nhận thức và ý chí. Điều đặc biệt trong tư
tưởng Hồ Chí Minh là Người luôn đặt nhân dân ở vị trí trung tâm của mọi hoạt
động tuyên truyền. Mọi nội dung tuyên truyền cuối cùng đều phải hướng tới lợi
ích của nhân dân, giải quyết những vấn đề nhân dân quan tâm và đáp ứng những
nhu cầu chính đáng của nhân dân.
Người từng căn dặn: “Bao giờ ta cũng tôn trọng sự thật. Có nói
sự thật thì việc tuyên truyền của mình mới có nhiều người nghe”. Lời dạy ấy
ngày càng trở nên sâu sắc trong bối cảnh hiện nay, khi không gian mạng xuất
hiện ngày càng nhiều thông tin sai lệch, tin giả, tin xấu độc. Chỉ cần một
thông tin thiếu chính xác hoặc một cách diễn đạt không khách quan cũng có thể
làm giảm niềm tin của người dân đối với cơ quan, tổ chức và chính quyền. Công
tác tuyên giáo vì thế không chỉ có nhiệm vụ truyền tải thông tin mà còn phải bảo
vệ sự thật, lan tỏa sự thật và đấu tranh với những luận điệu xuyên tạc. Muốn
làm được điều đó, người làm công tác tuyên truyền phải thực sự khách quan,
trung thực, gần dân và hiểu dân. Điều nhân dân cần không phải là những thông
điệp tô hồng hiện thực, mà là sự minh bạch, thẳng thắn nhìn nhận cả thành công
lẫn hạn chế. Khi người dân cảm nhận được sự chân thành và trách nhiệm trong
từng thông tin được cung cấp, niềm tin xã hội sẽ được củng cố bền vững hơn bất
kỳ hình thức tuyên truyền nào. Một trong những câu hỏi nổi tiếng của Chủ tịch
Hồ Chí Minh đối với cán bộ làm công tác tuyên truyền là: “Viết cho ai xem? Nói cho ai nghe?”. Đó là câu hỏi tưởng chừng đơn
giản nhưng lại chứa đựng triết lý sâu sắc về nghệ thuật vận động quần chúng. Thực
tế cho thấy, nhân dân không phải là một nhóm đồng nhất. Mỗi đối tượng có đặc
điểm riêng về độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ học vấn, điều kiện sống và phương
thức tiếp nhận thông tin. Điều người nông dân quan tâm có thể khác với điều
người công nhân hoặc doanh nhân quan tâm. Điều người cao tuổi cần biết có thể
khác với nhu cầu của thanh niên trên không gian mạng. Bởi vậy, tuyên truyền
muốn hiệu quả phải bắt đầu từ việc hiểu đối tượng. Khi cán bộ biết lắng nghe,
biết đối thoại và biết chia sẻ, những thông tin tuyên truyền sẽ gần gũi hơn,
thiết thực hơn và dễ đi vào lòng người hơn. Đây cũng là lý do vì sao Bác Hồ
luôn yêu cầu cán bộ phải đi cơ sở, sát thực tiễn, tránh xa lối làm việc quan
liêu, xa dân.
Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc,
Bác Hồ nhiều lần phê phán căn bệnh “ba hoa”
với những biểu hiện như dài dòng, hình thức, nói nhiều làm ít, dùng từ ngữ khó
hiểu và xa rời thực tế. Theo Người, tuyên
truyền phải giản dị, ngắn gọn, rõ ràng, dễ nhớ và dễ thực hiện. Ngày nay,
lời dạy ấy càng trở nên cần thiết khi môi trường truyền thông đang thay đổi
mạnh mẽ. Người đọc hiện đại không còn nhiều thời gian cho những văn bản dài
nhưng thiếu trọng tâm. Một thông điệp dù đúng nhưng trình bày khô cứng, khó
hiểu cũng khó tạo được sức lan tỏa. Điều đó đòi hỏi đội ngũ làm công tác tuyên
giáo phải đổi mới tư duy truyền thông. Những nội dung quan trọng cần được
chuyển tải bằng ngôn ngữ đời thường, bằng hình ảnh trực quan, video ngắn,
infographic hoặc các hình thức tương tác phù hợp với từng nhóm công chúng. Tuy
nhiên, đổi mới hình thức không có nghĩa là đơn giản hóa nội dung đến mức hời
hợt. Điều quan trọng nhất vẫn là giữ được tính chính xác, tính định hướng và
giá trị tư tưởng của thông tin. Nói cách khác, công nghệ chỉ là phương tiện;
con người và nội dung vẫn là yếu tố quyết định.
Ngày nay, chuyển đổi số đang mở ra
những cơ hội chưa từng có cho công tác tuyên giáo và dân vận. Nếu trước đây
việc tiếp cận người dân chủ yếu thông qua báo in, phát thanh, truyền hình hoặc
các cuộc họp trực tiếp, thì ngày nay chỉ bằng một thiết bị kết nối internet, thông
tin có thể đến với hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Không gian mạng
đã trở thành một “mặt trận” mới của
công tác tư tưởng, mỗi nền tảng số vừa
là kênh tuyên truyền, vừa là kênh dân vận hiệu quả. Thông qua mạng xã hội, cơ
quan nhà nước có thể nhanh chóng nắm bắt dư luận xã hội, tiếp nhận phản ánh của
người dân và giải đáp những vấn đề được quan tâm. Sự tương tác hai chiều này
chính là điểm khác biệt căn bản giữa tuyên truyền hiện đại với phương thức
truyền thông truyền thống. Khi người dân
được tham gia góp ý, được phản hồi và được lắng nghe, họ sẽ cảm nhận rõ hơn
vai trò chủ thể của mình trong quá trình phát triển đất nước. Đó cũng chính là tinh thần dân chủ mà Chủ
tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao.
Trong môi trường số, mỗi cán bộ, đảng
viên cũng trở thành một chủ thể truyền thông. Mỗi lời nói chuẩn mực, mỗi hành
động tích cực, mỗi bài viết có trách nhiệm trên mạng xã hội đều góp phần lan
tỏa những giá trị tốt đẹp và củng cố niềm tin trong nhân dân. Việc xây dựng
hình ảnh người cán bộ gương mẫu trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu về
đạo đức công vụ mà còn là nhiệm vụ của công tác tuyên giáo và dân vận trong
giai đoạn mới. Tư tưởng Hồ Chí Minh về tuyên truyền và dân vận, dù đã trải qua
nhiều thập niên, vẫn giữ nguyên giá trị dẫn đường cho hôm nay và mai sau. Cốt
lõi trong lời dạy của Người không nằm ở kỹ thuật truyền thông hay phương tiện
công nghệ, mà ở cách ứng xử với nhân dân: nói đúng sự thật, hiểu điều dân cần,
lắng nghe tiếng nói của dân và hành động vì lợi ích của dân. Trong kỷ nguyên số,
công nghệ có thể thay đổi từng ngày, nhưng nguyên tắc ấy không bao giờ thay
đổi. Đó cũng chính là giá trị bền vững nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh: mọi việc đều vì dân, do dân và hướng tới
hạnh phúc của nhân dân.