Suốt chiều dài hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã nhiều lần đứng trước những thử thách sinh tử. Nhưng dù trong chiến tranh hay hòa bình, dù trước thiên tai hay những biến động của thời đại, dân tộc ta vẫn kiên cường vươn lên bởi có một điểm tựa không bao giờ mất đi, đó là sức mạnh của văn hóa. Văn hóa gìn giữ cội nguồn, hun đúc lòng yêu nước, bồi đắp tinh thần đại đoàn kết, nuôi dưỡng khát vọng độc lập, tự do và phát triển.

Ngày 24 tháng 11 hằng năm, Ngày Văn hóa Việt Nam, không chỉ để tôn vinh những giá trị văn hóa dân tộc, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người Việt Nam về trách nhiệm gìn giữ, sáng tạo và lan tỏa những giá trị tốt đẹp đã được bao thế hệ dày công vun đắp. Đây là dịp để toàn xã hội cùng nhìn lại chặng đường phát triển của nền văn hóa Việt Nam, khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tạo điều kiện để mọi người dân được tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam càng trở nên sâu sắc hơn khi năm 2026 đánh dấu tròn 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), hội nghị lịch sử đặt nền móng cho đường lối phát triển văn hóa của cách mạng Việt Nam. Tại hội nghị ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định chân lý mang giá trị vượt thời gian: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi". Lời dạy ấy đến hôm nay vẫn nguyên vẹn giá trị, trở thành ngọn đuốc soi sáng con đường phát triển của đất nước trong thời đại mới.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Đảng ta tiếp tục xác định phát triển văn hóa và con người Việt Nam là nhiệm vụ chiến lược, là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh quan trọng và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Văn hóa không còn được nhìn nhận đơn thuần là một lĩnh vực của đời sống xã hội, mà đã trở thành trụ cột của phát triển, hiện diện trong mọi chủ trương, chính sách, mọi quyết sách phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội cùng những chỉ đạo mới của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển văn hóa Việt Nam. Điểm nhấn là ba chuyển dịch mang tính chiến lược: Chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội và động lực tăng trưởng mới; chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển đồng thời trong không gian thực và không gian số; chuyển từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và sáng tạo, biến vốn văn hóa thành tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia.

Bốn mươi năm đổi mới đã minh chứng rằng, khi văn hóa được quan tâm đúng mức, đất nước sẽ có thêm động lực để phát triển. Hệ thống thiết chế văn hóa ngày càng được hoàn thiện; nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo tồn, tôn vinh; văn học, nghệ thuật không ngừng đổi mới; công nghiệp văn hóa từng bước hình thành; chuyển đổi số mở ra không gian sáng tạo mới; hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ngày càng được bạn bè quốc tế biết đến và trân trọng. Những thành tựu ấy khẳng định văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.

Nhưng văn hóa không chỉ hiện hữu trong những công trình, lễ hội hay di sản. Văn hóa bắt đầu từ chính mỗi con người.

Đó là sự hiếu kính trong gia đình; là lòng nhân ái giữa cộng đồng; là tinh thần thượng tôn pháp luật; là tác phong tận tụy của người cán bộ, công chức; là sự trung thực trong lao động; là thái độ văn minh khi tham gia giao thông; là ứng xử có trách nhiệm trên mạng xã hội; là ý thức tiết kiệm, chống lãng phí; là khát vọng học tập, sáng tạo và cống hiến của thế hệ trẻ.

Mỗi hành động đẹp hôm nay sẽ góp thêm một viên gạch xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh của ngày mai.

Xây dựng môi trường văn hóa cũng là xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Đó là những giá trị yêu nước, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo, những phẩm chất đã làm nên sức mạnh Việt Nam trong quá khứ và sẽ tiếp tục là hành trang để dân tộc bước vào tương lai.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, văn hóa đang có thêm những không gian mới để lan tỏa. Di sản được số hóa, bảo tàng trở thành bảo tàng số, thư viện điện tử mở rộng cánh cửa tri thức, các sản phẩm văn hóa sáng tạo tiếp cận công chúng bằng công nghệ hiện đại. Cùng với đó là yêu cầu xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, phát triển dữ liệu và nội dung văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa nhân loại có chọn lọc, đồng thời nâng cao sức đề kháng trước những sản phẩm văn hóa độc hại, thông tin sai sự thật và các biểu hiện lệch chuẩn.

Giữ gìn văn hóa không có nghĩa là giữ nguyên quá khứ. Bảo tồn phải đi đôi với sáng tạo. Mỗi di sản được số hóa, mỗi câu chuyện lịch sử được kể bằng ngôn ngữ hiện đại, mỗi sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc Việt được giới thiệu ra thế giới đều góp phần biến tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển, thành sức mạnh mềm của quốc gia. Văn hóa chỉ thật sự sống khi được trao truyền, sáng tạo và tiếp tục lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Đó cũng là lý do cần trân trọng và lan tỏa những tấm gương bình dị đang ngày đêm gìn giữ văn hóa Việt Nam: Những nghệ nhân miệt mài truyền nghề; những nhà giáo bền bỉ gìn giữ tiếng Việt; những văn nghệ sĩ sáng tạo bằng tình yêu quê hương; những cán bộ văn hóa tận tâm; những cộng đồng chung sức bảo vệ di sản; những mô hình "Dân vận khéo", những cách làm sáng tạo trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Chính từ những con người bình dị ấy, văn hóa Việt Nam được tiếp nối và lớn lên từng ngày.

Cùng với việc lan tỏa những giá trị tốt đẹp, cần kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu phát triển văn hóa của đất nước; phản bác các biểu hiện lai căng, phản cảm, những sản phẩm văn hóa độc hại, thông tin xấu độc trên không gian mạng. Bảo vệ văn hóa cũng chính là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ bản sắc dân tộc và bảo vệ tương lai của các thế hệ mai sau.

Đối với Cà Mau, vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, văn hóa là hồn cốt của quê hương được kết tinh từ truyền thống cách mạng, từ nghĩa tình phương Nam, từ những làn điệu Đờn ca tài tử, những lễ hội truyền thống, những cánh rừng ngập mặn, những làng nghề ven biển và trên hết là phẩm chất hào sảng, chân tình của con người Đất Mũi. Mỗi người dân Cà Mau hôm nay, bằng trách nhiệm và tình yêu quê hương, đang góp phần viết tiếp câu chuyện văn hóa của vùng đất cuối trời Nam trong hành trình cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, mỗi cơ quan, đơn vị, mỗi gia đình và mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc làm giản dị nhưng thiết thực: ứng xử văn minh, gìn giữ di sản, đọc một cuốn sách hay, lan tỏa một câu chuyện đẹp, bảo vệ môi trường sống, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, sáng tạo những giá trị mới trên nền tảng truyền thống. Bởi mỗi việc làm tốt đều góp phần bồi đắp nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa là ký ức của dân tộc, là bản lĩnh của hiện tại và là khát vọng của tương lai. Mỗi giá trị được gìn giữ hôm nay, mỗi di sản được trao truyền, mỗi việc làm đẹp được lan tỏa sẽ góp phần bồi đắp bản lĩnh, cốt cách và khát vọng Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới. Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là tham gia một hoạt động hay một sự kiện, mà quan trọng hơn là biến tình yêu văn hóa thành hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày; để từ mỗi gia đình, mỗi cơ quan, mỗi cộng đồng và mỗi người dân, những giá trị tốt đẹp của văn hóa Việt Nam tiếp tục được vun đắp, lan tỏa và tỏa sáng, trở thành nền tảng vững chắc đưa đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc và trường tồn cùng thời đại.