Thời gian qua, tỉnh Cà Mau đã quan tâm đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ tỉnh đến cơ sở. Nhiều công trình đã trở thành nơi sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền, giáo dục truyền thống, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao của tỉnh vẫn còn những hạn chế. Một số công trình chưa phù hợp về vị trí, quy mô, công năng; cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng số còn thiếu, xuống cấp; hoạt động ở một số nơi chưa thật sự phong phú, hiệu quả khai thác chưa cao. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, việc tổ chức lại mạng lưới thiết chế càng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cách làm mới, đồng bộ và hiệu quả hơn.

Điểm đáng chú ý trong Nghị quyết của Tỉnh ủy là lấy người dân làm trung tâm. Mục tiêu cuối cùng của việc đầu tư thiết chế văn hóa, thể thao không phải là xây dựng thật nhiều công trình, mà là làm sao để công trình được sử dụng hiệu quả, người dân thực sự được hưởng lợi. Các tầng lớp Nhân dân, nhất là trẻ em, học sinh, thanh thiếu niên, công nhân, người lao động và những nhóm còn hạn chế điều kiện tiếp cận, đều phải có cơ hội tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng, phát triển con người Cà Mau toàn diện, đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Nghị quyết đã xác định phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và Nhân dân. Tinh thần xuyên suốt là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tiết kiệm, tránh lãng phí. Trước khi đầu tư một công trình mới hoặc nâng cấp công trình quy mô lớn phải xác định rõ nhu cầu sử dụng, vị trí, quy mô, công năng, nguồn vốn và phương án quản lý, vận hành. Những cơ sở không còn phù hợp phải được rà soát, sắp xếp, chuyển đổi công năng hoặc xử lý theo quy định, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công. Giai đoạn 2026-2030, Nghị quyết xác định tổng nhu cầu kinh phí thực hiện khoảng 1.160 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước khoảng 860 tỷ đồng, nguồn vận động xã hội hóa khoảng 300 tỷ đồng. Việc huy động nguồn lực xã hội sẽ góp phần giảm áp lực cho ngân sách, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cùng tham gia xây dựng đời sống văn hóa, thể thao của tỉnh.

Một trong những mục tiêu quan trọng đến năm 2030 là phấn đấu 100% xã, phường có Trung tâm Văn hóa - Thể thao hoạt động ổn định, phù hợp với điều kiện thực tế;  phấn đấu 100% thiết chế được kết nối hạ tầng số, từng bước triển khai thư viện số, không gian văn hóa số và các mô hình phục vụ học tập cộng đồng. Ở khu dân cư, Nghị quyết phấn đấu 100% ấp, khóm có Nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng, trong đó tối thiểu 90% đạt tiêu chuẩn và hoạt động ổn định. Nhà văn hóa không chỉ là nơi họp dân mà phải trở thành không gian đa chức năng, là nơi sinh hoạt cộng đồng, học tập, đọc sách, vui chơi, rèn luyện thể chất, tổ chức văn hóa, văn nghệ và gìn giữ những giá trị truyền thống của địa phương, nghĩa là mỗi người dân Cà Mau, dù ở đô thị hay nông thôn, đều từng bước có điều kiện tiếp cận những không gian văn hóa, thể thao phù hợp, thuận tiện và thiết thực hơn. Đối với các xã  địa bàn rộng, dân cư phân tán hoặc được hình thành sau sắp xếp đơn vị hành chính, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu duy trì hoặc bố trí các thiết chế vệ tinh tại những khu vực dân cư phù hợp, bảo đảm người dân được phục vụ thuận tiện, đồng thời khai thác tối đa cơ sở vật chất hiện có.

Cùng với hệ thống thiết chế ở địa phương, Nghị quyết đặc biệt quan tâm đến khu công nghiệp, khu kinh tế và những nơi tập trung đông công nhân, người lao động vì đây là lực lượng có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm việc làm, thu nhập và điều kiện lao động, cần quan tâm đời sống văn hóa, tinh thần và sức khỏe của người lao động. Cà Mau sẽ từng bước hình thành, nâng cấp các điểm sinh hoạt văn hóa, thể thao phù hợp; khuyến khích các mô hình đa chức năng như thư viện, điểm đọc sách, sân tập thể dục, thể thao, không gian sinh hoạt cộng đồng. Các hoạt động cũng được tổ chức linh hoạt hơn về thời gian, đa dạng hơn về hình thức, phù hợp với đặc thù công việc của công nhân, người lao động. Đây không chỉ là chăm lo đời sống tinh thần mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, gắn kết người lao động, xây dựng gia đình hạnh phúc và quan hệ lao động hài hòa, ổn định.

Thiết chế văn hóa, thể thao trong giai đoạn mới không thể chỉ dừng lại ở những công trình vật chất. Nghị quyết đặt yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ; xây dựng cơ sở dữ liệu số, từng bước hình thành hệ sinh thái số trong lĩnh vực văn hóa, thể thao. Điều này mở ra cách tiếp cận mới: thư viện số, không gian văn hóa số, học tập cộng đồng, đăng ký và tiếp cận các hoạt động văn hóa, thể thao trên nền tảng số… sẽ ngày càng trở nên gần gũi với người dân. Quan trọng hơn, chuyển đổi số phải đi đôi với đổi mới nội dung hoạt động. Nhà văn hóa, trung tâm văn hóa - thể thao phải thực sự “sống”, “mở” và gần dân, có hoạt động thường xuyên, thiết thực, phù hợp với nhu cầu của từng nhóm đối tượng; tránh tình trạng công trình được đầu tư nhưng ít sử dụng, xuống cấp hoặc hoạt động hình thức.

Để Nghị quyết đi vào thực tiễn, trước hết cần sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp; sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và sự tham gia tích cực của Nhân dân. Mỗi địa phương cần rà soát đúng thực trạng, xác định đúng nhu cầu, lựa chọn đúng công trình và đầu tư đúng trọng tâm. Mỗi thiết chế sau khi được đầu tư phải có phương án quản lý, khai thác cụ thể, có hoạt động thường xuyên và đánh giá bằng hiệu quả phục vụ Nhân dân. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần tăng cường tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện xã hội; khuyến khích đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ, khai thác thiết chế. Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có điều kiện tiếp tục chung tay xã hội hóa, góp phần tạo thêm nguồn lực cho văn hóa, thể thao. Mỗi người dân cũng chính là chủ thể của đời sống văn hóa. Sử dụng, bảo vệ và phát huy hiệu quả Nhà văn hóa, Trung tâm Văn hóa - Thể thao; tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; giữ gìn cảnh quan, tài sản công; xây dựng nếp sống văn minh… chính là những hành động cụ thể góp phần thực hiện Nghị quyết. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao Cà Mau đồng bộ, hiện đại, đa chức năng, phân bố hợp lý, phù hợp với Quy hoạch tỉnh và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đáp ứng tốt hơn nhu cầu hưởng thụ văn hóa, rèn luyện thể chất của Nhân dân. Xa hơn, đến năm 2045, Cà Mau hướng tới một hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao hiện đại, thông minh, kết nối số; có khả năng tổ chức các sự kiện quy mô quốc gia và quốc tế; trở thành không gian bảo tồn, sáng tạo và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc trưng của tỉnh, gắn với du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế dịch vụ.

Đầu tư cho thiết chế văn hóa, thể thao chính là đầu tư cho con người. Một Nhà văn hóa được sử dụng hiệu quả, một sân thể thao luôn có người tập luyện, một thư viện có người đọc, một không gian cộng đồng được người dân cùng gìn giữ… đều là những biểu hiện cụ thể của một đời sống văn hóa lành mạnh. Với quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền, sự đồng hành của doanh nghiệp, các tổ chức và sự hưởng ứng của Nhân dân, Cà Mau sẽ từng bước hình thành mạng lưới thiết chế văn hóa, thể thao gần dân, phục vụ dân, vì dân, góp phần xây dựng con người Cà Mau phát triển toàn diện, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.