Văn hóa và con người, “sức mạnh mềm” chiến lược của Việt Nam trong thời đại mới
Trong tiến trình phát triển của nhân loại, sức
mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế hay quân sự, mà
ngày càng được đánh giá bởi khả năng lan tỏa giá trị, tạo dựng niềm tin và sức
hấp dẫn đối với cộng đồng quốc tế. Đó chính là “sức mạnh mềm”, thứ quyền lực vô
hình nhưng bền bỉ, thẩm thấu sâu và có khả năng chinh phục lòng người. Đối với
Việt Nam, văn hóa và con người chính là nguồn lực đặc biệt ấy, một “sức mạnh mềm”
mang tầm chiến lược, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
trong thời đại mới. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng khẳng định: “Văn hóa
còn thì dân tộc còn”, nhấn mạnh văn hóa là nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội
sinh của quốc gia.
Trước hết, văn hóa là kết tinh của lịch sử, là bản
sắc làm nên cốt cách dân tộc Việt Nam. Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ
nước, dân tộc ta đã hun đúc nên một hệ giá trị đặc sắc: lòng yêu nước nồng nàn,
tinh thần đoàn kết, ý chí tự cường, đức tính cần cù, sáng tạo và nhân nghĩa.
Chính những giá trị ấy đã giúp Việt Nam vượt qua muôn vàn thử thách, từ chiến
tranh khốc liệt đến những biến động của thời đại toàn cầu hóa. Khi được lan tỏa
ra thế giới, văn hóa Việt Nam không chỉ giới thiệu một đất nước giàu truyền thống
mà còn tạo dựng hình ảnh một dân tộc hòa hiếu, nhân văn, đáng tin cậy. Đây là nền
tảng để củng cố vị thế quốc gia trên trường quốc tế bằng con đường hòa bình và
hợp tác.
Con người Việt Nam là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và
phát huy văn hóa, đồng thời cũng là trung tâm của mọi chiến lược phát triển. Những
phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam, từ tinh thần hiếu học, khả năng thích
ứng nhanh đến sự cần cù, trách nhiệm đã và đang trở thành lợi thế cạnh tranh
trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Trong thời đại kinh tế tri thức và chuyển đổi
số, nguồn nhân lực chất lượng cao, giàu bản lĩnh và khát vọng vươn lên chính là
yếu tố quyết định sức mạnh quốc gia. Khi mỗi con người Việt Nam mang trong mình
ý thức về giá trị văn hóa dân tộc, họ không chỉ là người lao động mà còn là “đại
sứ văn hóa”, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới một cách tự nhiên
và thuyết phục.
Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh
tranh chiến lược ngày càng gay gắt, sức mạnh mềm từ văn hóa và con người càng
trở nên quan trọng. Nếu sức mạnh cứng có thể tạo ra ưu thế trong ngắn hạn, thì
sức mạnh mềm lại tạo dựng ảnh hưởng lâu dài và bền vững. Một quốc gia có nền
văn hóa đặc sắc, con người thân thiện, đáng tin cậy sẽ dễ dàng thu hút đầu tư,
du lịch, hợp tác quốc tế và sự ủng hộ của cộng đồng thế giới. Việt Nam đã và
đang chứng minh điều đó thông qua việc quảng bá di sản văn hóa, ẩm thực, nghệ
thuật và hình ảnh con người thân thiện, mến khách. Những giá trị ấy không chỉ
góp phần phát triển kinh tế mà còn nâng cao “thương hiệu quốc gia” trong lòng bạn
bè quốc tế.
Hơn thế nữa, văn hóa và con người còn là “lá chắn
mềm” trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng, giữ gìn bản sắc dân tộc trước những
tác động đa chiều của hội nhập. Trong thời đại thông tin bùng nổ, khi các luồng
văn hóa ngoại lai tác động mạnh mẽ, việc giữ vững hệ giá trị cốt lõi của dân tộc
trở thành yêu cầu cấp thiết. Một xã hội có nền tảng văn hóa vững chắc, con người
có bản lĩnh, có khả năng “miễn dịch” trước những ảnh hưởng tiêu cực sẽ đảm bảo
cho sự phát triển ổn định và bền vững. Đây chính là chiều sâu chiến lược của sức
mạnh mềm Việt Nam, không chỉ lan tỏa ra bên ngoài mà còn củng cố nội lực từ bên
trong.
Tuy nhiên, để văn hóa và con người thực sự trở
thành sức mạnh mềm chiến lược, cần có sự đầu tư bài bản và lâu dài. Đó là việc
xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; phát triển
môi trường văn hóa lành mạnh; nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo; khơi dậy
khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới sáng tạo trong mỗi người dân. Đồng thời,
cần đẩy mạnh quảng bá văn hóa ra thế giới một cách hiện đại, sáng tạo, gắn với
phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Có thể khẳng định, trong hành trình hướng tới mục
tiêu phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, văn hóa và con người không chỉ
là nền tảng tinh thần mà còn là động lực nội sinh, là “sức mạnh mềm” chiến lược
của Việt Nam. Khi những giá trị văn hóa được khơi dậy và con người được phát
huy toàn diện, đó chính là lúc Việt Nam sở hữu nguồn sức mạnh bền vững nhất, sức
mạnh của niềm tin, của bản sắc và của khát vọng vươn lên.