Sau 40 năm đổi mới, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao, đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng trưởng kinh tế nhanh mà còn phải bảo đảm chất lượng phát triển, sự tiến bộ và công bằng xã hội, an toàn của con người, sự lành mạnh của môi trường sống và khả năng quản trị xã hội hiện đại. Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV nhận định, từ nay đến năm 2045 là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc định hình cấu trúc chính trị, an ninh và mô hình phát triển của thế giới. Vì vậy, Việt Nam phải xây dựng một mô hình xã hội phù hợp với yêu cầu phát triển mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.

Điểm đáng chú ý là Nghị quyết không nhìn nhận phát triển xã hội theo nghĩa đơn thuần là bảo đảm trật tự hay giải quyết các vấn đề xã hội, mà đặt vấn đề trong tổng thể của quá trình phát triển đất nước. Một nước phát triển phải là nước giàu mạnh về kinh tế, vững chắc về quốc phòng - an ninh, tiến bộ về xã hội, giàu bản sắc về văn hóa, văn minh trong ứng xử và nơi mỗi người dân thực sự được sống an toàn, tự do, hạnh phúc, có cơ hội phát triển. Đây chính là sự cụ thể hóa sâu sắc quan điểm lấy con người làm trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kỷ cương trước hết là sự tôn trọng và chấp hành pháp luật, kỷ luật, chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm công dân. Một xã hội muốn phát triển bền vững không thể thiếu kỷ cương, càng không thể có một nền quản trị hiện đại nếu pháp luật không được tôn trọng và thực thi nghiêm minh. Theo nội dung Nghị quyết, pháp luật, đạo đức, văn hóa, trách nhiệm công dân và ý thức cộng đồng phải từng bước trở thành nền tảng điều chỉnh hành vi của mỗi người; hướng tới hình thành “trật tự tự thân” trong xã hội, nghĩa là xây dựng kỷ cương không chỉ dựa vào sự kiểm tra, giám sát hay chế tài của cơ quan nhà nước, mà quan trọng hơn là hình thành ý thức tự giác của mỗi cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và cộng đồng.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mỗi công dân phải có ý thức tôn trọng pháp luật, tôn trọng cộng đồng và thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình, từ việc chấp hành pháp luật giao thông, giữ gìn vệ sinh môi trường, ứng xử văn minh nơi công cộng đến thực hiện trách nhiệm trong công việc, bảo vệ tài sản công, đấu tranh với những hành vi sai trái… đều là những biểu hiện cụ thể của xây dựng xã hội kỷ cương. Kỷ cương phải đi đôi với dân chủ, công bằng và thượng tôn pháp luật, kỷ cương không phải là áp đặt, quản lý xã hội không phải chỉ bằng mệnh lệnh hành chính. Kỷ cương phải được xây dựng trên cơ sở pháp luật nghiêm minh, minh bạch, công bằng và vì lợi ích chính đáng của Nhân dân.

Một xã hội phát triển trước hết phải là một xã hội an toàn. An toàn không chỉ được hiểu là không có tội phạm, mà phải được nhìn nhận toàn diện hơn: an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản, môi trường, dữ liệu, không gian mạng, giao thông, năng lượng, lương thực, nguồn nước và an sinh xã hội. Nghị quyết đặt yêu cầu bảo đảm an ninh con người một cách toàn diện; đồng thời gắn bảo đảm an ninh với phát triển đất nước, chủ động nhận diện, dự báo, phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ, thách thức truyền thống và phi truyền thống.

Trong thực tiễn, những vấn đề như tội phạm công nghệ cao, lừa đảo trên không gian mạng, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, mất an toàn thực phẩm, an toàn giao thông, an toàn dữ liệu cá nhân… ngày càng có tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Vì vậy, xây dựng xã hội an toàn đòi hỏi phải chuyển mạnh từ tư duy “xử lý khi xảy ra” sang “phòng ngừa từ sớm, từ xa”; từ bị động ứng phó sang chủ động dự báo và quản trị rủi ro.

An toàn cũng phải trở thành trách nhiệm của toàn xã hội. Nhà nước giữ vai trò quản lý, kiến tạo và bảo đảm; các lực lượng chức năng giữ vai trò nòng cốt; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội phát huy vai trò vận động, giám sát; doanh nghiệp, gia đình và mỗi người dân đều phải có trách nhiệm góp phần xây dựng môi trường sống an toàn. Nếu kỷ cương tạo nên trật tự, an toàn tạo nên sự ổn định thì văn minh tạo nên chất lượng và chiều sâu của đời sống xã hội.

Xã hội văn minh trước hết được thể hiện trong cách con người ứng xử với nhau, với cộng đồng, với pháp luật và với môi trường. Đó là thái độ tôn trọng người khác; biết lắng nghe, chia sẻ, hợp tác; không vô cảm trước khó khăn của đồng bào; không chạy theo lợi ích cá nhân mà xem nhẹ lợi ích chung.Văn minh còn thể hiện trong việc sử dụng công nghệ, tham gia mạng xã hội có trách nhiệm; biết phân biệt thông tin đúng, sai; không chia sẻ tin giả, thông tin xấu độc; không xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác; biết sử dụng những thành tựu khoa học, công nghệ để phục vụ cuộc sống và phát triển xã hội. Đặc biệt, xây dựng xã hội văn minh phải gắn với xây dựng văn hóa và con người Việt Nam, con người có tri thức, đạo đức, trách nhiệm, lòng nhân ái, ý thức cộng đồng và khát vọng cống hiến chính là nguồn lực quan trọng nhất của quốc gia. Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV đặt con người và văn hóa ở vị trí quan trọng trong mô hình xã hội tương lai, gắn phát triển kinh tế với phát triển toàn diện văn hóa và con người Việt Nam.

Một xã hội hài hòa là xã hội biết giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội; giữa phát triển với bảo vệ môi trường; giữa lợi ích cá nhân với lợi ích cộng đồng; giữa quyền lợi và trách nhiệm; giữa hiện tại và tương lai. Phát triển kinh tế là yêu cầu tất yếu, nhưng tăng trưởng không thể đánh đổi bằng môi trường bị hủy hoại, tài nguyên bị khai thác cạn kiệt, khoảng cách xã hội gia tăng hoặc chất lượng cuộc sống của người dân bị xem nhẹ. Vì vậy, phát triển hài hòa phải hướng đến mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau, bảo đảm mọi người dân có cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản, được chăm lo về an sinh xã hội, giáo dục, y tế, việc làm, nhà ở và các điều kiện cần thiết để phát triển, đó cũng là yêu cầu để thành quả phát triển thực sự thuộc về Nhân dân và phục vụ Nhân dân.

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa không phải để hạn chế phát triển mà nhằm tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết xác định tầm nhìn đến năm 2045 là xây dựng một xã hội trong đó nền kinh tế phát triển bền vững, hiện đại, hội nhập quốc tế sâu rộng; nền quản trị xã hội hiện đại, kiến tạo, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, vận hành trên nền tảng dữ liệu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; an ninh con người được bảo đảm toàn diện; an sinh xã hội bao trùm, đa tầng, hiện đại, bền vững; mọi người dân được thụ hưởng công bằng thành quả phát triển. Như vậy, kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển không phải là năm mục tiêu tách rời mà là năm thành tố gắn bó chặt chẽ với nhau. Không có kỷ cương thì khó có ổn định. Không có an toàn thì khó có phát triển. Không có văn minh thì khó tạo nên một xã hội có chất lượng. Không có hài hòa thì thành quả phát triển khó bền vững. Và nếu không phát triển thì không thể có đủ nguồn lực để nâng cao đời sống Nhân dân, củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng xã hội tiến bộ.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, trước hết phải biến những quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết thành hành động cụ thể trong từng cấp, từng ngành, từng địa phương, cơ quan, đơn vị và từng gia đình. Đối với các cấp ủy, tổ chức đảng, cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực dự báo, quản trị xã hội; tăng cường kiểm tra, giám sát; phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đối với Nhà nước và chính quyền các cấp, cần xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân, hoạt động công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; lấy sự hài lòng, an toàn và hạnh phúc của người dân làm một trong những thước đo quan trọng của chất lượng quản trị. Đối với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, cần đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp Nhân dân; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tham gia giám sát, phản biện xã hội và góp phần giải quyết những vấn đề thiết thực từ cơ sở. Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, cần bắt đầu từ chính mình: sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật; giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống; tận tụy với công việc; gần dân, trọng dân, hiểu dân và có trách nhiệm với Nhân dân. Đối với mỗi người dân, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa không phải là việc của riêng cơ quan nhà nước. Mỗi hành động đúng, mỗi cách ứng xử đẹp, mỗi việc làm có trách nhiệm với cộng đồng đều góp phần tạo nên diện mạo của xã hội tương lai.

Cà Mau, tỉnh địa đầu cực Nam của Tổ quốc, mục tiêu xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển càng có ý nghĩa thiết thực. Quá trình phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới phải gắn chặt giữa tăng trưởng kinh tế với nâng cao đời sống Nhân dân, bảo vệ môi trường sinh thái, giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo đảm quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu về năng lực quản trị, kỷ luật, kỷ cương hành chính, chất lượng phục vụ Nhân dân càng trở nên quan trọng. Mỗi cán bộ, công chức phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ; từ giải quyết công việc theo quy trình đơn thuần sang giải quyết công việc với tinh thần trách nhiệm và hiệu quả thực chất. Cà Mau sẽ  phát huy mạnh mẽ lợi thế về biển, kinh tế biển, nông nghiệp, thủy sản, năng lượng tái tạo, du lịch và chuyển đổi số; đồng thời chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ sinh thái, xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đó chính là cách thiết thực để tinh thần Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV được cụ thể hóa từ những việc gần dân, sát dân và phục vụ trực tiếp cuộc sống của Nhân dân.

Tầm nhìn năm 2045 không còn là một mục tiêu xa vời, mỗi giai đoạn phát triển đều được chuẩn bị bằng những bước đi chắc chắn, khoa học và quyết liệt. Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao; Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV tiếp tục cụ thể hóa một phương diện quan trọng của mục tiêu ấy: không chỉ xây dựng một đất nước giàu mạnh mà phải xây dựng một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, nơi con người thực sự là trung tâm và được thụ hưởng thành quả phát triển.

Con đường phía trước còn nhiều khó khăn, thách thức. Nhưng với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý hiệu quả của Nhà nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển của mỗi người Việt Nam, mục tiêu ấy hoàn toàn có cơ sở để trở thành hiện thực. Đến năm 2045, một Việt Nam phát triển không chỉ được nhận diện bằng những thành tựu kinh tế, những công trình hiện đại hay vị thế quốc tế, mà còn bằng một xã hội có kỷ cương, nơi người dân được sống an toàn; một cộng đồng văn minh, nơi con người biết tôn trọng, yêu thương và chia sẻ; một nền phát triển hài hòa, bền vững, nơi mọi người dân đều có cơ hội vươn lên và được thụ hưởng thành quả của đất nước. Đó vừa là mục tiêu, vừa là khát vọng, vừa là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, vừa là sự nghiệp của toàn dân. Mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân hôm nay cùng chung sức xây dựng xã hội tốt đẹp từ những việc cụ thể nhất chính là đang góp phần đặt nền móng cho một Việt Nam phát triển, văn minh, hạnh phúc vào năm 2045.