Cán bộ, đảng viên cần nắm những nội dung mới, trọng tâm của Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng

Theo đó, Quy định số 20-QĐ/TW được xây dựng
trên cơ sở bám sát các nguyên tắc: Bảo đảm tuân thủ Điều lệ Đảng; sửa đổi, bổ
sung những nội dung đã được thực tế chứng minh là đúng, được đa số cấp ủy, tổ
chức đảng đồng tình đề xuất và thuộc thẩm quyền quy định của Ban Chấp hành
Trung ương; cập nhật, bổ sung một số nội dung mới, quan trọng liên quan đến thi
hành Điều lệ Đảng đã được Trung ương đề ra trong nhiệm kỳ khóa XIII và một số
nội dung thực tiễn đặt ra, cần Trung ương cho chủ trương thí điểm thực hiện để tổng
kết, rút kinh nghiệm.
Quy định số 20 gồm 33 mục, trong đó, giữ 12 mục như Quy định 294 và bổ sung,
sửa đổi một số nội dung cụ thể về trình độ học vấn của người vào Đảng; về thời
hạn tổ chức lễ kết nạp và công nhận đảng viên chính thức; về xử lý các trường
hợp kết nạp người vào Đảng và công nhận đảng viên chính thức sai quy định; về
phát thẻ và quản lý, sử dụng thẻ đảng viên; về việc đảng viên xin miễn công tác
và sinh hoạt đảng; thời hạn hoàn thành giải quyết khiếu nại về xóa tên đảng
viên; quy chế làm việc của cấp ủy; thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê
bình; một số quy định về hệ thống tổ chức của Đảng; cấp ủy triệu tập đại hội
quyết định và thông báo thời gian khai mạc đại hội đối với những đảng bộ thành
lập mới, chia tách, hợp nhất, sáp nhập; tham gia đoàn đại biểu dự đại hội của
đại biểu chính thức chuyển công tác và sinh hoạt đảng đến đơn vị mới; số lượng
ủy viên ban thường vụ cấp ủy mỗi cấp; thành viên đoàn chủ tịch đại hội; tặng
huy hiệu Đảng; tài chính của Đảng…
Về thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ
sở ở xã, phường, đặc khu: Về hệ
thống tổ chức của Đảng và lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc. Để đáp
ứng yêu cầu thực tiễn, giữ vững vai trò, nâng cao năng lực lãnh đạo của các cấp
ủy, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động của các tổ chức đảng
và bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp
xếp, Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định theo thẩm quyền và
triển khai thí điểm đối với một số nội dung mới như: Thí điểm lập đảng bộ khối
doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu, quy định tại Tiết
b Điểm 10.4.2. Thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở
trực thuộc đảng ủy xã, phường đặc khu; cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc
đảng ủy doanh nghiệp nhà nước mà trước đây là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ
chức cơ sở đảng khi có đủ điều kiện” tại Điểm 10.6.3.
Bổ sung quy định Bộ Chính trị, Ban Bí thư
quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp
khác với quy định trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng của 06 đảng bộ mới thành
lập ở Trung ương và cấp tỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định chức năng,
nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam, các cơ quan Trung ương của đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan Trung
ương của hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và các cơ quan ngành
dọc ở địa phương. Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ
máy tiếp tục được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm vừa
đúng nguyên tắc, vừa sát với điều kiện thực tiễn, vừa đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức này hoạt động hiệu năng, hiệu lực,
hiệu quả.
Bổ sung quy định thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của
đảng viên: Về những nội dung tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số trong Đảng,
Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định về: Thực hiện số hóa và
quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành,
khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường
số... Việc bổ sung quy định nêu trên đang từng bước tạo cơ sở chính trị để
đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên
và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng. Việc số hóa và xây dựng cơ
sở dữ liệu điện tử tập trung sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết
kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối,
chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.
Trong trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi
ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định: Liên
quan tới điều động, chỉ định cấp ủy viên, Trung ương đã bổ sung, sửa đổi một số
nội dung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác cán bộ, bảo
đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức đảng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt
động của cấp ủy các cấp. Cụ thể, Quy định “Trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả
bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ
định” tại Điểm 16.2.2.
Xuất phát từ thực tiễn tại một số cơ quan, đơn
vị, doanh nghiệp khi có sự biến động về tổ chức, cán bộ như điều động, luân
chuyển, nghỉ hưu, thôi việc… dẫn đến tình trạng chi bộ không còn đủ nhân sự cấp
ủy để duy trì hoạt động; ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức sinh hoạt đảng,
lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng tại cơ
sở. Do đó, bổ sung quy định về việc trao thẩm quyền cho cấp ủy cấp trên
trực tiếp xem xét, chỉ định là cần thiết, kịp thời nhằm bảo đảm tính liên tục,
không gián đoạn trong lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng.
Trường hợp cần thiết chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ
quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ): Quy định “Trường hợp cần
thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể … chỉ định đảng viên là người đứng đầu
cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ) cơ quan, đơn vị,
tổ chức đó” tại Điểm 16.2.3. Quy định này nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường
sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với cơ quan, đơn vị, đồng thời
bảo đảm thực hiện nhất quán mô hình “bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ
quan, đơn vị”. Thực tiễn cho thấy, ở những nơi thực hiện tốt mô hình này sẽ có
sự thống nhất cao trong lãnh đạo, điều hành, giảm tình trạng chồng chéo, phân
tán trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện
toàn nhân sự cấp ủy: Quy định “Thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự
tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực
tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư
cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp
dưới các cấp” tại Điểm 16.3.2. Việc kiện toàn nhân sự trong thời gian qua cho
thấy cùng một nhân sự nhưng phải thực hiện nhiều quy trình, thủ tục cho từng
cấp, từng chức danh kiêm nhiệm theo cơ cấu dẫn đến chậm trễ, ảnh hưởng đến công
tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cán bộ. Do đó, việc bổ sung nội dung này
nhằm đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện toàn nhân sự
cấp ủy, bảo đảm đồng bộ, giảm thủ tục hành chính và các bước trung gian, tăng
tính chủ động của cấp trên, đồng thời vẫn giữ vững nguyên tắc, quy định của
Đảng trong công tác cán bộ.
Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể
thường trực đảng ủy: Về đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập
thể thường trực đảng ủy, nhằm tạo điều kiện xử lý công việc kịp thời, linh
hoạt; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và rút ngắn thời gian, quy trình trong công
tác chỉ đạo, điều hành, triển khai công việc, theo thẩm quyền, Trung ương đã bổ
sung quy định “Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định
thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy và phân cấp, ủy quyền cho
tập thể thường trực đảng ủy: Các cơ quan Đảng Trung ương; Chính phủ; Quốc hội;
Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; đảng uỷ cấp trên trực tiếp của tổ
chức cơ sở đảng ở bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở Trung ương; các cơ quan đảng
cấp tỉnh; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể của cấp ủy,
ban thường vụ cấp ủy để thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy, ban thường vụ
cấp ủy cùng cấp, cấp ủy cấp trên tại mục 17. Việc bổ sung quy định này là bước
thể chế hóa Kết luận số 210-KL/TW, ngày 12/11/2025 của Ban Chấp hành Trung ương
Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống
chính trị trong thời gian tới và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh
khối lượng công việc của các đảng ủy mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh,
đảng ủy các bộ, ngành là rất lớn, tính chất công việc đa dạng, phức tạp, bao
quát, liên thông, nhiều lĩnh vực…, có những công việc đòi hỏi phải được xử lý
nhanh chóng, kịp thời.
Nếu tập trung toàn bộ về cấp ủy, ban thường vụ
thảo luận, quyết định theo quy trình đầy đủ sẽ dẫn đến tình trạng quá tải, kéo
dài thời gian xử lý, làm giảm tính chủ động, linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo;
đồng thời, cấp ủy, ban thường vụ phải thực hiện rất nhiều công tác đảng vụ. Do
đó, việc giao thẩm quyền cho tập thể thường trực giúp rút ngắn thời gian xử lý,
nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và bảo đảm triển khai
nhanh, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phù hợp với yêu cầu cải cách
hành chính và nâng cao hiệu lực hoạt động của các tổ chức đảng trong tình hình
mới.
Trung ương cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số mô
hình tổ chức, cách làm mới: Trung ương đã cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số
mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng và phải báo cáo Bộ
Chính trị đồng ý chủ trương trước khi thực hiện tại Mục 17. Quy định này thể
hiện việc đổi mới tư duy lãnh đạo của Đảng theo hướng linh hoạt, chủ động và
sát với thực tiễn; khuyến khích, tạo điều kiện để các cấp ủy địa phương, người
đứng đầu dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung mạnh dạn đề xuất, thử nghiệm các
mô hình mới phù hợp với đặc điểm, tình hình cụ thể của địa phương.
Việc yêu cầu báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị
trước khi thực hiện vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo đảm sự lãnh đạo thống
nhất, kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc của Đảng; tránh tình trạng triển
khai tùy tiện, thiếu kiểm soát hoặc không phù hợp với nguyên tắc, Điều lệ Đảng.
Đây là cơ chế vừa khuyến khích đổi mới, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát chặt
chẽ về định hướng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống; đồng thời,
tạo cơ sở quan trọng để chúng ta tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế trong
thời gian tới.
Bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc thực hiện nhiệm kỳ
của chi bộ trực thuộc 05 năm một lần: Quy định lần này bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc
thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc 05 năm một lần, bắt đầu thực hiện từ
nhiệm kỳ chi bộ 2025 - 2030; cấp ủy cấp trên trực tiếp chỉ đạo chi bộ đã đại
hội trong năm 2025 xây dựng hoặc bổ sung nhiệm vụ, kiện toàn bí thư, phó bí thư,
chi ủy viên cho phù hợp” tại Tiểu mục 23.1. Việc bổ sung chính thức áp dụng quy
định này nhằm thống nhất nhiệm kỳ 05 năm trong toàn hệ thống tổ chức đảng, bảo
đảm sự đồng bộ giữa nhiệm kỳ chi bộ với nhiệm kỳ của cấp ủy cấp trên và tạo
điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng nghị quyết, chương trình công tác dài
hạn, gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện nhiệm vụ chính trị
của địa phương, cơ quan, đơn vị; góp phần nâng cao tính ổn định, chủ động và
hiệu quả trong công tác lãnh đạo của chi bộ.
Liên quan đến nội dung này, các chi bộ trực
thuộc đã tổ chức đại hội nhiệm kỳ 2025 - 2027 cần thực hiện ngay việc rà soát,
bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động của chi bộ nhiệm kỳ 05
năm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp trên và
phù hợp thực tiễn.
Việc Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV ban hành Quy định số 20-QĐ/TW về thi
hành Điều lệ Đảng là bước chuẩn bị rất quan trọng cho việc tổng kết thực tiễn,
đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng cùng với bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh
Chính trị xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Đại
hội nhiệm kỳ tới của Đảng vào dịp 100 năm thành lập Đảng (1930 - 2030) theo
tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.