Trong bối cảnh cả nước thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng đặt ra những yêu cầu mới nhằm bảo đảm tính kế thừa, tính liên tục và phản ánh đầy đủ sự phát triển của các tổ chức đảng, địa phương sau sắp xếp. Trên cơ sở đó, ngày 13/7/2026 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã ban hành Hướng dẫn về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống các ban, bộ, ngành Trung ương, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội sau khi sắp xếp tổ chức, đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhằm thống nhất nhận thức, phương pháp và cách thức triển khai trên phạm vi cả nước.

Hướng dẫn xác định rõ mục tiêu là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền đối với công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng; đồng thời thống nhất nguyên tắc, phương pháp biên soạn phù hợp với bối cảnh mới. Việc nghiên cứu, biên soạn phải bảo đảm tính Đảng, tính khoa học, tính lịch sử; kế thừa và phát huy giá trị của các công trình đã được nghiên cứu trước đây; phản ánh xuyên suốt quá trình hình thành, phát triển của tổ chức đảng, tránh tình trạng đứt gãy, chồng chéo hoặc trùng lặp nội dung.

Đối với các đơn vị hành chính mới sau sáp nhập, Hướng dẫn yêu cầu các cấp ủy chủ động xây dựng kế hoạch nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng gắn với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp, hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong thời gian trước khi đủ điều kiện biên soạn lịch sử Đảng bộ của đơn vị hành chính mới, các địa phương cần tập trung tổng kết thực tiễn, sưu tầm, số hóa tư liệu, biên soạn các chuyên đề, tập tài liệu, biên niên sự kiện làm cơ sở dữ liệu phục vụ việc biên soạn công trình lịch sử Đảng bộ sau này.

Đối với các địa phương trước khi sáp nhập, Hướng dẫn quy định rõ việc tiếp tục hoàn thiện các công trình lịch sử Đảng bộ cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã đến thời điểm trước ngày 30/6/2025. Tùy theo thời gian mà các công trình đã phản ánh, địa phương lựa chọn hình thức biên soạn phù hợp như lịch sử Đảng bộ, biên niên sự kiện, văn kiện đại hội hoặc kỷ yếu đại hội. Đây vừa là nhiệm vụ tổng kết một giai đoạn lịch sử, vừa tạo nền tảng tư liệu quan trọng để nghiên cứu lịch sử của các đơn vị hành chính mới sau sáp nhập.

Đối với các ban, bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội có thay đổi về tổ chức, tên gọi hoặc thực hiện sáp nhập, việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử truyền thống phải bảo đảm nguyên tắc kế thừa, liên tục, phản ánh đầy đủ quá trình hình thành, phát triển, chức năng, nhiệm vụ, những đóng góp nổi bật và các bài học kinh nghiệm trong từng giai đoạn lịch sử. Đây là cơ sở quan trọng để giáo dục truyền thống, nâng cao chất lượng hoạt động và xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn phát triển mới.

Hướng dẫn cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, đặc biệt là Ban Tuyên giáo và Dân vận các tỉnh ủy, thành ủy trong việc tham mưu xây dựng kế hoạch, hướng dẫn, tổ chức thực hiện; tăng cường phối hợp với Viện Lịch sử Đảng để tập huấn chuyên môn, sưu tầm, số hóa tư liệu, bảo đảm chất lượng các công trình lịch sử Đảng. Đồng thời, các địa phương cần bố trí nguồn lực, kinh phí phù hợp, lựa chọn đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn, phát huy vai trò của các nhân chứng lịch sử và hệ thống lưu trữ trong quá trình nghiên cứu, biên soạn.

Đáng chú ý, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh yêu cầu việc nghiên cứu, biên soạn các công trình lịch sử Đảng phải hoàn thành trước ngày 30/11/2029 để thiết thực chào mừng kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng thời lưu ý các địa phương chỉ phối hợp với các cơ quan chuyên môn có chức năng nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng nhằm bảo đảm chất lượng khoa học của các công trình.

Trong giai đoạn hiện nay, công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng không đơn thuần là tổng kết quá khứ mà còn góp phần phục vụ công tác xây dựng Đảng, giáo dục truyền thống cách mạng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Mỗi công trình lịch sử được biên soạn công phu, khoa học sẽ trở thành nguồn tư liệu quý, góp phần giữ gìn ký ức lịch sử, truyền lửa cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để các địa phương sau sắp xếp tiếp tục phát huy truyền thống, đoàn kết, đổi mới và phát triển bền vững.