Chương trình đã đánh giá sơ lược tình hình qua 20 năm triển khai, thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, nhận thức trong hệ thống chính trị và xã hội ngày càng đầy đủ, toàn diện và sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tăng cường công tác dân vận, tập hợp, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Phát huy tốt vai trò làm chủ của Nhân dân với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động được triển khai thực hiện có hiệu quả, thu hút các tầng lớp Nhân dân tham gia, hưởng ứng, tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân, góp phần thực hiện tốt các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.

Tuy nhiên, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội từng lúc, từng nơi chưa thực hiện tốt vai trò tập hợp, vận động Nhân dân; nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động chưa thu hút mạnh mẽ sự tham gia tích cực thực hiện của Nhân dân. Việc nắm bắt, phản ánh, phối hợp tham mưu, chỉ đạo giải quyết những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, phân tích, dự báo diễn biến tình hình, nhất là những vấn đề bức xúc, phức tạp, khiếu nại, tố cáo... có lúc, có nơi chưa kịp thời.

Từ tình hình thực tế, Chương trình đã xác định rõ quan điểm, mục tiêu:

- Về quan điểm: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, hệ thống chính trị và Nhân dân về vị trí, tầm quan trọng của việc phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; quán triệt, thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách về đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh; tăng cường đoàn kết trong Đảng, giữ vững vai trò hạt nhân lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao vai trò, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp trong công tác này; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tiềm năng và sức sáng tạo của Nhân dân; tổ chức các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước,...

- Mục tiêu: Thực hiện nghiêm túc quan điểm của Đảng về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, niềm tin, khát vọng cống hiến và xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc; chung sức xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và giảm nghèo bền vững, phấn đấu đến năm 2030 xây dựng tỉnh Cà Mau trở thành tỉnh phát triển khá khu vực đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thực hiện thành công mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Chương trình cũng đã xác định rõ một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần thực hiện:

- Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, hệ thống chính trị và Nhân dân về vị trí, tầm quan trọng của việc phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

- Hai là, tiếp tục thực hiện chủ trương, chính sách về đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy ý chí, khát vọng phát triển đất nước: Tiếp tục thực hiện chủ trương, chính sách về phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn mới; phát huy vai trò của các giai tầng xã hội; khơi dậy mọi tiềm năng, sức sáng tạo của mỗi người Việt Nam góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, cụ thể:

+ Xây dựng giai cấp công nhân: Từng bước hiện đại, lớn mạnh về số lượng và chất lượng; có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cao, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động, thích ứng với sản xuất công nghiệp hiện đại; có bản lĩnh chính trị vững vàng, giác ngộ giai cấp, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc. Phát huy vai trò nòng cốt của giai cấp công nhân trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Đổi mới mạnh mẽ mô hình tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động của công đoàn phù hợp với cơ cấu lao động, nhu cầu, nguyện vọng của công nhân và yêu cầu hội nhập quốc tế. Bảo đảm tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp ra đời và hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, tuân thủ pháp luật; phòng ngừa, kiên quyết xử lý việc lợi dụng tổ chức của người lao động để xâm phạm quyền, lợi ích của người lao động và doanh nghiệp, gây mất an ninh, trật tự.

+ Xây dựng giai cấp nông dân: Phát triển toàn diện, văn minh, tự chủ, tự lực, tự cường và có ý chí, khát vọng vươn lên; có trình độ và năng lực tổ chức sản xuất tiên tiến, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; có trách nhiệm xã hội, tôn trọng pháp luật, bảo vệ môi trường; là chủ thể, là trung tâm của quá trình phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới và công nghiệp hoá, đô thị hoá nông thôn; được thụ hưởng ngày càng tốt hơn những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, từng bước tiếp cận các dịch vụ của đô thị. Củng cố, kiện toàn các cấp hội nông dân vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới.

+ Xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức: Ngày càng lớn mạnh, chất lượng cao; là nhân tố quan trọng phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài; thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế; có vai trò quan trọng trong liên minh với giai cấp công nhân, giai cấp nông dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Có cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng đội ngũ trí thức có tâm huyết làm việc, công tác tại tỉnh. Phát huy vai trò tư vấn, phản biện, tham mưu chủ trương, chính sách của đội ngũ trí thức.

+ Phát triển đội ngũ doanh nhân: Đông về số lượng, mạnh về chất lượng; có trí tuệ, năng lực quản lý, năng động, sáng tạo, có đạo đức và văn hoá kinh doanh, tinh thần dân tộc, trách nhiệm xã hội, đóng góp tích cực vào xây dựng và phát triển nền kinh tế của tỉnh. Tạo hành lang pháp lý và môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, bình đẳng, an toàn để doanh nhân phát triển đầu tư tại tỉnh.

+ Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ: Về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội. Xây dựng môi trường, điều kiện học tập, rèn luyện, lao động, giải trí để thế hệ trẻ phát triển lành mạnh, toàn diện, hài hoà cả về trí tuệ, thế chất và thẩm mỹ; xây dựng các phong trào thanh niên thi đua học tập, lao động, sáng tạo, khởi nghiệp, lập nghiệp, làm chủ kiến thức khoa học - công nghệ hiện đại, xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

+ Chăm lo xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới: Phát huy truyền thống, tiềm năng, thế mạnh và tinh thần làm chủ, khát vọng vươn lên của phụ nữ; tích cực xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc; thực hiện tốt chính sách, pháp luật liên quan đến phụ nữ, trẻ em và bình đẳng giới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ; đấu tranh ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi bạo lực, mua bán, xâm hại phụ nữ, trẻ em. Tăng cường các chương trình phát triển, hỗ trợ cập nhật tri thức, kỹ năng, cơ hội tiếp cận, thụ hưởng các chính sách an sinh, phúc lợi xã hội cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, khu vực hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn. Xây dựng các cấp hội phụ nữ vững mạnh, đáp ứng yêu cầu tình hình mới.

+ Tăng cường vai trò của cựu chiến binh trong giáo dục lòng yêu nước, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, phát huy bản chất, truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, tham gia xây dựng và củng cố cơ sở chính trị, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; tích cực giúp nhau làm kinh tế, cải thiện, nâng cao đời sống, làm giàu hợp pháp, góp phần xây dựng, phát triển địa phương.

+ Phát huy uy tín, kinh nghiệm của người cao tuổi trong xã hội, cộng đồng và gia đình. Kính trọng, bảo vệ, chăm sóc, có cơ chế, chính sách huy động các nguồn lực để chăm lo và phát huy vai trò của người cao tuổi; khuyến khích người cao tuổi tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội. Xây dựng môi trường thân thiện với người cao tuổi; có chính sách bảo trợ, giúp đỡ người cao tuổi gặp khó khăn, cô đơn không nơi nương tựa.

+ Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, phát huy nội lực, vươn lên cùng phát triển: Chú trọng tính đặc thù của từng vùng dân tộc thiểu số trong hoạch định, thực hiện chính sách dân tộc. Có cơ chế thúc đẩy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội, vươn lên thoát nghèo và giảm nghèo bền vững. Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, nâng cao dân trí, giữ gìn tiếng nói, chữ viết, bản sắc văn hoá và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; vận động xoá bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn hoá mới; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số, người có uy tín trong vùng dân tộc thiểu số. Tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động lễ hội mang tính chất tôn giáo, tín ngưỡng đúng quy định pháp luật. Chú trọng bảo tồn di sản văn hóa các dân tộc, tôn giáo.

+ Vận động, đoàn kết, tập hợp các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ tôn giáo: Sống “tốt đời đẹp đạo”, đồng hành cùng dân tộc, tích cực tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và chính quyền các cấp phát động. Bảo đảm để các tổ chức tôn giáo hoạt động bình đẳng theo quy định của pháp luật và hiến chương, điều lệ của giáo hội được Nhà nước công nhận; quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ giải quyết các nhu cầu chính đáng của quần chúng tín đồ trong hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, tâm linh. Sâu sát, kịp thời nắm bắt thông tin để có chính sách phù hợp đối với các tôn giáo. Tôn trọng, khuyến khích phát huy những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp và các nguồn lực của các tôn giáo cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

+ Hỗ trợ người Việt Nam ở nước ngoài: Tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hoá dân tộc, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc. Đẩy mạnh vận động người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là thế hệ trẻ, gắn bó với quê hương, trở thành cầu nối giữa Việt Nam với các nước. Kiên trì tuyên truyền, vận động, thuyết phục những kiều bào còn định kiến để củng cố, tăng cường niềm tin, yên tâm hướng về quê hương, đất nước, có nhận thức và hành động phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc. Thu hút, tạo điều kiện để trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, nhà khoa học, nhà quản lý người Việt Nam ở nước ngoài về nước đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng quê hương.

- Ba là, xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh; tăng cường đoàn kết trong Đảng, giữ vững vai trò hạt nhân lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

- Bốn là, nâng cao vai trò, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước trong phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Năm là, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tiềm năng và sức sáng tạo của Nhân dân: Tổ chức tốt việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở và phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong tất cả các loại hình tổ chức và đơn vị, cơ sở; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong xã hội; xử lý nghiêm hành vi lợi dụng dân chủ để chống phá Đảng, Nhà nước, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Sáu là, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; đẩy mạnh công tác vận động quần chúng, huy động mọi nguồn lực cho phát triển.

Bảy là, tổ chức các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước thiết thực, hiệu quả: Đổi mới việc tổ chức các cuộc vận động, phong trào thi đua theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở để đông đảo người dân tham gia, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với chính quyền đề xuất, triển khai, duy trì các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, nhất là trong lĩnh vực khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, tạo việc làm, đẩy mạnh học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh; kịp thời tôn vinh, khen thưởng các tổ chức, cá nhân tiêu biểu, điển hình, nhân rộng mô hình hay, cách làm tốt, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân.

Trên cơ sở những nhiệm vụ, giải pháp Chương trình cũng thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm trong tổ chức thực hiện đối với từng cơ quan, đơn vị, địa phương: Các huyện ủy, thành ủy, đảng ủy, ban cán sự đảng, đảng đoàn, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn theo chức năng, nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo triển khai, quán triệt, cụ thể hóa Nghị quyết số 43-NQ/TW và Chương trình này đến cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên phù hợp, sát tình hình thực tế. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật của địa phương có liên quan, đảm bảo đồng bộ, thống nhất, hiệu quả; phối hợp theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn, giám sát, kiểm tra việc triển khai, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 43-NQ/TW và Chương trình này, định kỳ sơ kết, tổng kết và báo cáo kết quả thực hiện về Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo quy định.