Đầu tư cho giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là đầu tư cho phát triển. Ngày 03/7/2026 Chính phủ ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP cụ thể hóa quan điểm lấy người học làm trung tâm, tạo điều kiện để mọi công dân đều được tiếp cận bình đẳng với tri thức, không để hoàn cảnh kinh tế trở thành rào cản đối với việc học tập. Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là chính sách miễn phí sách giáo khoa đối với tất cả học sinh phổ thông và người học thuộc các chương trình giáo dục phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Cụ thể, đối tượng được hưởng chính sách bao gồm: Học sinh đang học Chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục phổ thông; Người học theo Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở; Người học theo Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông; Người học Chương trình xóa mù chữ. Đáng chú ý, chính sách được thực hiện thống nhất đối với cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập, bảo đảm mọi người học đều có cơ hội tiếp cận đầy đủ sách giáo khoa phục vụ học tập, không phân biệt loại hình trường học hay điều kiện kinh tế của gia đình. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu công bằng trong giáo dục, bảo đảm quyền học tập của công dân theo tinh thần Hiến pháp.

Theo lộ trình của Chính phủ, việc miễn phí sách giáo khoa sẽ được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2029 – 2030. Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc các khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Nhà nước khuyến khích chủ động thực hiện sớm hơn nhằm ưu tiên hỗ trợ những nơi còn nhiều khó khăn. Một điểm mới đáng chú ý là sách giáo khoa sẽ không cấp phát để sở hữu mà được tổ chức theo hình thức cho mượn. Đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, học sinh được nhà trường cấp mượn đầy đủ sách giáo khoa theo chương trình học; cuối năm học sách được thu hồi để tiếp tục sử dụng cho các khóa học tiếp theo. Đồng thời, các địa phương được yêu cầu ưu tiên tận dụng nguồn sách hiện có, thực hiện luân chuyển, điều phối giữa các trường thông qua hệ thống thư viện trước khi mua sắm mới. Cơ chế này không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí học tập cho các gia đình mà còn giáo dục học sinh ý thức giữ gìn tài sản công, thực hành tiết kiệm, sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội và góp phần bảo vệ môi trường thông qua việc tái sử dụng sách giáo khoa. Đây cũng là cách tiếp cận hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục bền vững của nhiều quốc gia trên thế giới. Song song với chính sách miễn phí sách giáo khoa, Nghị định số 271/2026/NĐ-CP quy định miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh đối với người học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Theo đó, sinh viên được miễn học phí đối với lần học thứ nhất của môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo chương trình đào tạo bắt buộc. Đồng thời, Nhà nước bảo đảm kinh phí mua sắm giáo trình để trang bị cho thư viện các cơ sở đào tạo, tạo điều kiện để người học được mượn và sử dụng miễn phí trong quá trình học tập. Chính sách này sẽ được triển khai từ năm học 2027 – 2028 trên phạm vi cả nước.

Việc miễn học phí và giáo trình không đơn thuần là hỗ trợ tài chính cho người học mà còn thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới. Đây là môn học có vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân, kiến thức quốc phòng và kỹ năng cần thiết để thế hệ trẻ tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân vững mạnh; góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Để bảo đảm chính sách được triển khai đúng mục tiêu, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả, Nghị định quy định rõ các nguyên tắc thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch, công bằng và thống nhất. Nguồn kinh phí được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo phân cấp quản lý. Nghị định nghiêm cấm các hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi hoặc gây thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước như: thu các khoản phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa và giáo trình; cung cấp sách không đúng danh mục được phê duyệt hoặc sử dụng sách in lậu, sách giả; lập hồ sơ khống về số lượng người học để hưởng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách.

Nghị định số 271/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật mà còn là một chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong phát triển con người – nhân tố quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Việc miễn phí sách giáo khoa cùng với miễn học phí, giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh không chỉ góp phần giảm gánh nặng chi phí học tập cho hàng triệu gia đình, tạo điều kiện để mọi người dân đều được tiếp cận giáo dục bình đẳng, mà còn góp phần xây dựng thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng và khát vọng cống hiến. Đây là bước đi quan trọng trong việc hiện thực hóa chủ trương của Đảng về phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao; phát huy giá trị con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới. Chính sách không chỉ đầu tư cho tri thức hôm nay mà còn tạo nền tảng vững chắc để bồi dưỡng những thế hệ công dân vừa có năng lực, vừa có đạo đức, trách nhiệm và bản lĩnh, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và phát triển bền vững trong tương lai.