Thực hiện Kế hoạch số 160-KH/BTGTW ngày 06/8/2026 của Ban Tuyên giáo Trung ương về truyền thông dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), việc thông tin, tuyên truyền về dự án Luật có ý nghĩa quan trọng trong tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận xã hội và trách nhiệm của các cấp, các ngành, doanh nghiệp, người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm vào thời điểm này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, đồng thời là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới.

Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luật đã góp phần hình thành khuôn khổ quản lý tương đối toàn diện đối với hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh và sử dụng thực phẩm. Tuy nhiên, thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội không ngừng thay đổi. Phương thức sản xuất, kinh doanh, lưu thông và tiêu dùng thực phẩm ngày càng đa dạng; thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và chuỗi cung ứng thực phẩm xuyên biên giới phát triển nhanh; các yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiểm soát chất lượng thực phẩm ngày càng cao. Trong khi đó, công tác quản lý an toàn thực phẩm vẫn đặt ra những yêu cầu mới về phân công trách nhiệm, phối hợp giữa các cơ quan quản lý, kiểm soát nguy cơ, truy xuất nguồn gốc, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật là yêu cầu cần thiết nhằm rà soát, khắc phục những điểm chưa phù hợp, hoàn thiện các quy định còn thiếu hoặc chưa đồng bộ, tạo hành lang pháp lý phù hợp với yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Đây cũng là một trong những định hướng đã được Ban Bí thư xác định tại Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới. Chỉ thị yêu cầu tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế phối hợp, tiêu chuẩn, quy chuẩn và chế tài xử lý vi phạm về an ninh, an toàn thực phẩm. Ngày 16/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 14/NQ-CP về việc đề nghị bổ sung dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội. Đây là bước cụ thể hóa yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế về an toàn thực phẩm.

Một yêu cầu quan trọng đặt ra trong sửa đổi pháp luật về an toàn thực phẩm là đổi mới phương thức quản lý theo hướng chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ ngay từ sớm, từ xa và trong toàn bộ chuỗi thực phẩm. An toàn thực phẩm không thể chỉ được bảo đảm ở khâu cuối cùng, khi sản phẩm đã đến tay người tiêu dùng. Muốn kiểm soát hiệu quả, cần bắt đầu từ nguyên liệu, giống, vật tư đầu vào, quá trình nuôi trồng, sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối cho đến tiêu dùng. Cách tiếp cận này không chỉ giúp hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố mà còn giảm chi phí xử lý hậu quả, nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng và từng bước hình thành nền sản xuất thực phẩm an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Đây cũng là yêu cầu phù hợp với tinh thần của Chỉ thị số 17-CT/TW khi Ban Bí thư xác định bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm là vấn đề hệ trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân dân, chất lượng giống nòi và sự phát triển bền vững của đất nước.

Mục tiêu cao nhất của chính sách an toàn thực phẩm là bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người dân. Mỗi ngày, người dân đều phải sử dụng thực phẩm; vì vậy, an toàn thực phẩm không phải là vấn đề riêng của ngành y tế hay cơ quan quản lý nhà nước mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến từng gia đình, từng cộng đồng và toàn xã hội. Từ nhận thức đó, việc sửa đổi Luật cần tiếp tục đặt người dân ở vị trí trung tâm; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh, phân phối và các cơ quan quản lý. Điều quan trọng không chỉ là xử lý nghiêm hành vi vi phạm sau khi xảy ra hậu quả, mà phải xây dựng cơ chế để ngăn ngừa vi phạm ngay từ đầu, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội của các chủ thể tham gia chuỗi thực phẩm. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong Chỉ thị số 17-CT/TW của Ban Bí thư: nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân; coi bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm không đồng nghĩa với việc gia tăng các thủ tục, điều kiện hoặc chi phí tuân thủ một cách cơ học. Ngược lại, một hệ thống pháp luật rõ ràng, thống nhất và phù hợp thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ kiểm tra và dễ chịu trách nhiệm. Các quy định mới cần bảo đảm sự minh bạch về trách nhiệm của từng chủ thể; tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc; nâng cao chất lượng tiêu chuẩn, quy chuẩn; đồng thời tạo điều kiện để những doanh nghiệp tuân thủ tốt, đầu tư nghiêm túc cho chất lượng và an toàn thực phẩm có môi trường cạnh tranh bình đẳng. Đây cũng là yêu cầu quan trọng để thực phẩm Việt Nam nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc hoàn thiện pháp luật vì vậy cần được thực hiện trên cơ sở khoa học, thực tiễn, minh bạch và khả thi, tránh tình trạng quy định chồng chéo hoặc tạo thêm gánh nặng không cần thiết cho người dân và doanh nghiệp.

An toàn thực phẩm chỉ thực sự bền vững khi trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; doanh nghiệp, người sản xuất, kinh doanh phải đặt trách nhiệm về chất lượng và an toàn thực phẩm lên hàng đầu; còn người tiêu dùng cần nâng cao kiến thức, kỹ năng lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn. Việc tiếp nhận ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và Nhân dân trong quá trình xây dựng dự án Luật có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình xây dựng pháp luật mà còn là cách để các quy định khi được ban hành bám sát thực tiễn, có tính khả thi và tạo được sự đồng thuận xã hội. Việc lấy ý kiến rộng rãi cũng góp phần nâng cao trách nhiệm xã hội đối với vấn đề an toàn thực phẩm, để mỗi người không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn là một chủ thể tham gia bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm vào thời điểm này là yêu cầu xuất phát từ cả thực tiễn tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tốt hơn an ninh, an toàn thực phẩm.

Việc tuyên truyền dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) giúp cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và Nhân dân hiểu đúng sự cần thiết trong bối cảnh hiện nay, phát huy trách nhiệm tham gia đóng góp ý kiến, góp phần xây dựng một đạo luật sát thực tiễn, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ sức khỏe, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân.