Ảnh: Nguồn Báo Nhân dân

Qua hơn 28 năm thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, dân chủ ở cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực, quyền làm chủ của Nhân dân ngày càng được phát huy, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, ở một số nơi, việc thực hiện còn hình thức, xuôi chiều, kém hiệu quả; nhận thức của một bộ phận cấp ủy, cán bộ, đảng viên chưa đầy đủ, sâu sắc về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ ở cơ sở; niềm tin, động lực và trách nhiệm của một bộ phận Nhân dân trong việc tham gia ý kiến chưa cao. Đây là những vấn đề cần được khắc phục để dân chủ ở cơ sở phải trở thành một trong những động lực mạnh mẽ khơi thông nguồn lực xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.

Điểm cốt lõi của Chỉ thị số 09-CT/TW là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo và tổ chức thực hiện dân chủ ở cơ sở, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, nhất là người đứng đầu. Bí thư cấp ủy trực tiếp lãnh đạo và chịu trách nhiệm về thực hiện dân chủ ở cơ sở; qua đó tăng cường trách nhiệm, khắc phục tình trạng đùn đẩy, hình thức, bảo đảm những vấn đề phát sinh được quan tâm giải quyết ngay từ cơ sở.

Cùng với đó, mở rộng dân chủ ở cơ sở phải trên nguyên tắc kết hợp dân chủ - kỷ cương - pháp quyền. Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân phải đi đôi với đề cao trách nhiệm xã hội; kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng dân chủ, tự do để vi phạm pháp luật, gây mất đoàn kết, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân. Dân chủ càng được mở rộng càng phải được bảo đảm bằng kỷ cương và pháp luật.

Để dân chủ đi vào thực chất, Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch và tăng cường giám sát, nhất là công khai về mục tiêu - nguồn lực - tiến độ; phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và báo chí. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia góp ý, phản biện thuận tiện, công khai, an toàn; từng bước chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang xây dựng chính quyền phục vụ.

Một nội dung có ý nghĩa xuyên suốt là thực hiện đầy đủ phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Trong đó, “dân thụ hưởng” là đích đến của chính sách và là tiêu chí quan trọng phản ánh hiệu quả thực hành dân chủ. Khi người dân được biết, được tham gia, được giám sát và được thụ hưởng thành quả phát triển, niềm tin, đồng thuận xã hội được củng cố, sức mạnh tự quản của cộng đồng được phát huy.

Thực hiện Chỉ thị số 09-CT/TW trong giai đoạn mới đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trước hết là sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy và trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu. Thực hiện dân chủ phải thực chất, thiết thực, gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp luật; lấy sự hài lòng, niềm tin và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân làm thước đo. Qua đó, phát huy cao nhất quyền làm chủ, trí tuệ và nguồn lực trong Nhân dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh và tạo động lực đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.